وینچ و بالابر خط دانخوری و آبخوری: انتخاب، نصب و نگهداری
در سالن مرغ گوشتی، ارتفاع خط دانخوری و آبخوری در طول دوره ثابت نمی‌ماند: جوجه‌ی یک‌روزه باید دان و آب را جلوی چشم ببیند و پرنده‌ی چهل‌روزه باید برای آب کمی گردن بکشد. این تغییر ارتفاع روزانه یا چندروزه را وینچ (بالابر) انجام میدهد: یک دستگاه گیربکسی که با کابل و قرقره، کل خط را همزمان بالا و پایین میبرد. در پایان دوره هم همین وینچ خطوط را تا زیر سقف بالا می‌کشد تا تخلیه‌ی بستر و شست‌وشوی سالن ممکن شود.
وینچ قطعه‌ی کوچکی در هزینه‌ی تجهیز سالن است، اما اگر ضعیف انتخاب یا بد نصب شود، خط کج می‌شود، بخشی از پرنده‌ها به آب و دان دسترسی خوبی ندارند و در بدترین حالت، کابل پاره و خط روی بستر می‌افتد. این مقاله توضیح میدهد وینچ چه کاری انجام میدهد، چطور انتخاب و نصب می‌شود و چه نگهداریای لازم دارد.
وینچ در سالن مرغداری چه کاری انجام میدهد؟
سیستم بالابر از سه بخش تشکیل می‌شود:
- وینچ: گیربکسی دستی یا موتوری با یک درام که کابل اصلی دور آن پیچیده می‌شود. وینچ سقفی آبخوری نیپل (ts-020) طبق مشخصات سایت، بدنه‌ی چدنی و حرکت گیربکسی دارد و ظرفیت بار آن ۵۰۰ تا ۷۰۰ کیلوگرم ذکر شده است.
- کابل اصلی: در طول خط، زیر سقف کشیده می‌شود.
- نقاط آویز (دراپ‌ها): در فواصل منظم، کابل‌های فرعی از قرقره‌ها پایین می‌آیند و خط را نگه می‌دارند. با چرخاندن وینچ، کابل اصلی جمع یا باز می‌شود و همه‌ی دراپ‌ها همزمان بالا یا پایین می‌روند.
راهنمای Cobb درباره‌ی دانخوری زنجیری می‌گوید این سیستم می‌تواند آویزان با وینچ یا روی پایه باشد و سیستم وینچی تنظیم را آسان‌تر میکند. Ross هم تنظیم ارتفاع دانخوری زنجیری را با وینچ یا پایه‌ی قابل تنظیم ممکن می‌داند. در خطوط بشقابی و نیپل هم وینچ ابزار اصلی تنظیم ارتفاع است.
چرا تنظیم ارتفاع مهم است؟
وینچ برای این است که خط همیشه در ارتفاع درست برای سن پرنده باشد. معیارهای راهنماها:
| خط | معیار ارتفاع | منبع |
|---|---|---|
| دانخوری بشقابی | لبهی بشقاب همسطح بالای سینهی پرنده | Ross |
| دانخوری زنجیری | لبهی ناودان همسطح پشت پرنده | Cobb |
| آبخوری نیپل، هفتهی اول | نیپل همسطح چشم جوجه؛ زاویهی پشت با زمین ۳۵ تا ۴۵ درجه | Ross |
| آبخوری نیپل، پس از ۷ روزگی | زاویهی پشت با زمین حدود ۷۵ تا ۸۵ درجه؛ پاها روی زمین | Ross |
پیامد ارتفاع نادرست در منابع روشن است. Cobb می‌گوید اگر پرنده‌ها بشقاب را کج می‌کنند تا به دان برسند، بشقاب‌ها بیش از حد بالا هستند. Ross می‌نویسد خط آبی که برای سن پرنده زیادی بالا باشد مصرف آب را محدود میکند و خط بیش از حد پایین باعث خیسی بستر می‌شود. Cobb همچنین هشدار میدهد اگر ارتفاع دانخوری زنجیری با رشد پرنده تنظیم نشود، خود خط به مانعی در سالن تبدیل می‌شود.
نتیجه‌ی عملی: وینچ باید آن‌قدر روان و دقیق باشد که تنظیم چندبار در هفته، بدون زحمت و یکنواخت در طول خط انجام شود.
معیارهای انتخاب وینچ
ظرفیت بار
وینچ باید وزن کامل خط را با حاشیه‌ی اطمینان تحمل کند: لوله‌ها، بشقاب‌ها یا نیپل‌ها، فشارشکن، و در خط آبخوری، وزن آب داخل لوله. در خط دانخوری، وزن دان داخل لوله و بشقاب‌ها هم اضافه می‌شود. ظرفیت اسمی را باید از سازنده‌ی وینچ گرفت و با وزن برآوردشده‌ی خط مقایسه کرد. برای نمونه، دفترچهی وینچ Super-Lift شرکت Chore-Time حد بار مشخصی برای دستگاه اعلام میکند و تأکید دارد از آن بیشتر بار گذاشته نشود.
دستی یا موتوری
وینچ دستی ساده و کم‌هزینه است و برای خطوط کوتاه یا تنظیم‌های کم‌تکرار کافی است. در سالن‌های بلند با چند خط، وینچ موتوری یا اتصال چند خط به یک محور مشترک، تنظیم را سریع‌تر و یکنواخت‌تر میکند. انتخاب به طول خط، تعداد خطوط و دفعات تنظیم بستگی دارد.
جنس و سازوکار
محیط سالن مرطوب و همراه با آمونیاک و مواد شوینده است. بدنه‌ی مقاوم، گیربکس آب‌بند و کابل گالوانیزه یا ضدزنگ در دوام وینچ نقش دارند. وجود ترمز یا قفل خودکار گیربکس هم مهم است تا خط زیر بار، خودبه‌خود پایین نیاید.
سازگاری با خط
مشخصات خط هم باید با بالابر سازگار باشد. برای نمونه، طبق مشخصات سایت، برخی پنجره‌های اینلت هم «امکان اتصال به وینچ دستی و موتورگیربکس اتومات» دارند؛ یعنی وینچ فقط مخصوص دان و آب نیست و در خرید باید مشخص شود هر وینچ برای کدام سیستم است.
نکات نصب
نصب بالابر معمولاً بخشی از نصب کل خط است، ولی چند نکته را باید در تحویل کار بررسی کرد. نمونه‌ی زیر از دفترچه‌های نصب Chore-Time است؛ اعداد دقیق برای هر سیستم را باید از دفترچهی سازنده‌ی همان خط گرفت:
- فاصلهی نقاط آویز: در دفترچهی Chore-Time فاصلهی توصیه‌شده‌ی دراپ‌ها ۲٫۴ متر است و نباید از ۳ متر بیشتر شود. دراپ‌های دورتر یعنی شکم دادن خط بین دو نقطه و ارتفاع ناهمسان.
- محل نصب وینچ: طبق همین دفترچه، وینچ روی یک تکیه‌گاه محکم در وسط خط نصب می‌شود که دست‌کم روی سه تیر یا خرپای سقف تکیه کند، و درام وینچ باید دقیقاً در امتداد کابل اصلی باشد.
- پشتیبانی کنار قیف: دفترچهی Chore-Time برای خط دانخوری، علاوه بر آویز خود قیف، نگهداری خط در فاصلهی حداکثر ۳۰ سانتی‌متری قیف را لازم می‌داند.
- کشش کابل: هنگام نصب دراپ‌ها، کابل اصلی بین نقاط آویز باید کشیده بماند.
- جهت درام: دفترچهی وینچ Super-Lift نصب وینچ با محور درام افقی را توصیه میکند تا کابل در چرخ‌دنده‌ها گیر نکند.
پس از نصب، خط باید در چند ارتفاع امتحان شود: کاملاً پایین، ارتفاع میانی و کاملاً بالا. در هر حالت، خط باید در تمام طول تراز باشد. در کف شیب‌دار، Ross و Cobb نصب تنظیم‌کننده‌ی شیب روی خط آبخوری را توصیه می‌کنند؛ وینچ به‌تنهایی شیب کف را جبران نمی‌کند.
نگهداری وینچ و کابل
وینچ بیشتر وقت‌ها بی‌صدا کار میکند تا روزی که گیر کند. نگهداری منظم از این روز جلوگیری میکند. نمونه‌ی برنامه‌ی نگهداری در دفترچهی وینچ Super-Lift شرکت Chore-Time:
| کار | دفعات (Chore-Time Super-Lift) |
|---|---|
| بررسی سطح روغن گیربکس | هر ۶ ماه |
| تعویض روغن گیربکس | هر ۱۲ ماه |
| گریسکاری محور درام | دست‌کم یک بار در هر دوره‌ی پرورش |
دفترچهی Chore-Time هشدار میدهد اگر محور درام خشک کار کند، صدای شدید و آسیب به وینچ قابل انتظار است. نوع روغن و گریس را باید از دفترچهی سازنده‌ی همان وینچ گرفت.
کارهای بازدید بین دورهها، همزمان با شست‌وشوی سالن:
- کابل‌ها: بررسی ساییدگی، گره، رشته‌های پاره و زنگ‌زدگی در کل طول، به‌خصوص کنار قرقره‌ها و بست‌ها. کابل آسیب‌دیده تعویض شود، نه تعمیر.
- قرقره‌ها: چرخش آزاد و نبودن لقی یا ترک.
- بست‌ها و دراپ‌ها: سفت بودن بست‌های کابل و تراز بودن خط پس از بالا و پایین بردن کامل.
- تکیه‌گاه وینچ: محکم بودن پیچ‌ها و سالم بودن تیر سقفی.
- پیش از شستوشو: خطوط کاملاً بالا برده شوند تا آب و مواد شوینده مستقیم به گیربکس نپاشد.
اشتباه‌های رایج
- انتخاب وینچ بدون محاسبه‌ی وزن خط پر: وزن آب یا دان داخل خط فراموش می‌شود.
- دراپ‌های با فاصلهی زیاد: خط شکم میدهد و ارتفاع در طول خط یکسان نیست.
- تنظیم نکردن ارتفاع با رشد پرنده: Ross و Cobb ارتفاع را به سن و جثه‌ی پرنده گره می‌زنند، نه به تقویم ثابت.
- روغن‌کاری نکردن گیربکس و محور: وینچ خشک آسیب می‌بیند (Chore-Time).
- ادامه‌ی کار با کابل ساییده: پاره شدن کابل یعنی افتادن خط روی بستر.
- نصب وینچ روی تکیه‌گاه ضعیف: بار کل خط روی چند پیچ متمرکز می‌شود.
پرسش‌های متداول
وینچ دانخوری و آبخوری چه کاری انجام میدهد؟
با یک کابل اصلی و چند نقطهی آویز، کل خط را همزمان بالا و پایین میبرد تا ارتفاع دانخوری و آبخوری با رشد پرنده تنظیم شود و در پایان دوره خط برای شستوشو بالا برود.
ارتفاع خط دانخوری و آبخوری چقدر باشد؟
طبق Ross، لبهی بشقاب همسطح بالای سینهی پرنده است؛ نیپل در هفتهی اول همسطح چشم جوجه و پس از آن در ارتفاعی که پشت پرنده هنگام آب خوردن زاویهی حدود ۷۵ تا ۸۵ درجه با زمین بسازد. در دانخوری زنجیری، Cobb لبهی ناودان را همسطح پشت پرنده میخواهد.
وینچ چه نگهداریای لازم دارد؟
بازدید کابل و قرقره بین دورهها، گریسکاری محور درام و بررسی و تعویض روغن گیربکس طبق دستور سازنده. برای نمونه، Chore-Time بررسی روغن هر ۶ ماه، تعویض سالانه و گریسکاری محور در هر دوره را توصیه میکند.
فاصلهی نقاط آویز خط چقدر است؟
به سیستم سازنده بستگی دارد. در دفترچهی Chore-Time، فاصلهی توصیهشده ۲٫۴ متر و حداکثر ۳ متر است.
قدم بعد: استعلام وینچ و خط
برای انتخاب وینچ مناسب، این اطلاعات را بفرستید: طول و تعداد خطوط دانخوری و آبخوری، نوع خط (بشقابی، زنجیری یا نیپل)، ارتفاع و نوع سازه‌ی سقف، و دستی یا موتوری بودن مورد نظر. کارشناس طیوران صنعت پویا وینچ و اجزای بالابر را پیشنهاد میدهد. تجهیزات آبخوری و دانخوری را هم ببینید؛ برای محاسبه‌ی تعداد بشقاب و نیپل، تعداد دانخوری و آبخوری در سالن و برای انتخاب نوع دانخوری، مقایسه دانخوری‌ها را بخوانید.
طول و تعداد خطوط را بفرستید.
محصولات مرتبط
وینچ سقفی آبخوری نیپل
ظرفیت وزن: 500 الی 700 کیلوگرم
مشاهده محصول
آبخوری نیپل کارنو – نیپل های تمام استیل
فواصل نیپل‌ها: 25 و 30 سانتی‌متر
مشاهده محصول
بشقاب دانخوری چیکن پلاس
ارتفاع لبه: 45 میلی‌متر
مشاهده محصول
موضوع: دان و آب
دسته: راهنمای فنی مهندسی
برچسب‌ها: دان و آب، وینچ، بالابر خط، نگهداری تجهیزات
تاریخ انتشار: 2026-10-18T10:09:34+03:30
منابع
- Aviagen. Ross Broiler Management Handbook (2025), Section 5: Feeder height (Figure 5.8)، Nipple Drinkers.
- Cobb-Vantress. Broiler Management Guide, Feeding Systems (Pans, Chain Feeders)، Nipple management.
- Chore-Time. Installation & Operator's Manual MF896J (suspension drops, winch support).
- Chore-Time. Model C, C2, H2 Feeding System MF966D (support near hopper).
- Chore-Time. Super-Lift Winch MV1086B (mounting, lubrication).
- مشخصات محصولات: دسته‌ی آبخوری سایت طیوران صنعت پویا.